Vào năm 2011, ILO (Tổ chức Lao động Quốc tế) đã công bố ngày 16/6 là ngày dành riêng cho lao động giúp việc nhà, từ đó nhằm đảm bảo những quyền lợi thiết yếu của họ. Đây được xem là bước ngoặt lịch sử trong việc bảo vệ quyền lợi của những người làm việc trong lĩnh vực dịch vụ gia đình.
Ước tính trên toàn cầu có khoảng 75,6 triệu người làm việc trong lĩnh vực giúp việc gia đình, trong đó có hơn 80% là phụ nữ.
Vì thế, ngày Quốc tế Người Giúp Việc cũng là cơ hội để các quốc gia đánh giá lại chính sách lao động, cải thiện khung pháp lý và tạo ra những thay đổi tích cực cho ngành này. Điều này đặc biệt có ý nghĩa tại Việt Nam, nơi ngành dịch vụ gia đình đang phát triển mạnh mẽ và cần có những chuẩn mực mới.
Sau hơn một thập kỷ kể từ cột mốc đó, giờ đây, hình ảnh của người giúp việc không còn gắn liền với những danh xưng tiêu cực như “ở đợ” hay “osin” nữa. Những câu chuyện xoay quanh về họ cũng không còn giới hạn ở những hình ảnh đáng thương, tội nghiệp và cần sự giúp đỡ từ xã hội. Giờ đây, người giúp việc được nhìn nhận đúng đắn hơn về công sức của họ, cuộc sống của họ cũng hiện lên trước truyền thông và cộng đồng ở nhiều khía cạnh hơn, không phải lúc nào cũng gắn liền với sắc thái tiêu cực.
Mới đây, mình đọc được một tin tức khá thú vị, đó là một số người giúp việc được chủ nhà tặng vé concert của nhóm nhạc BTS, như một cách tri ân cho những nỗ lực của họ trong suốt thời gian qua. Ở Indonesia, Nurwati, một người giúp việc cho gia đình nghệ nhân gốm Kimberlee Ang vốn là ARMY (tên gọi fandom của BTS), đã được tặng một chiếc vé concert hạng 2 (trị giá gần 6 triệu đồng). Những câu chuyện nhỏ và dễ thương là minh chứng cho thấy người giúp việc đang được trân trọng hơn, cũng như dần thoát khỏi những định kiến tiêu cực từ trước đến giờ.
Hôm nay, nhân ngày Quốc tế Lao động của Người giúp việc, cũng như kỷ niệm cột mốc 10 năm thành lập bTaskee, hãy cùng mình nhìn lại sự phát triển của công việc người giúp việc trong suốt một thập kỷ qua.
Phần 1: Những người phụ nữ đứng sau sự gọn gàng của hàng triệu căn nhà
Bỗng dưng, mình nhớ về ngày còn học Tiểu học, bạn cùng lớp của mình thường xuyên bị bắt nạt, trêu chọc bởi bạn học vì mẹ của bạn ấy làm người giúp việc. Giờ đây, khi nghĩ lại, mình cảm thấy thật đáng thương cho bạn ấy, song mình cũng không giúp gì được nhiều cho bạn ấy, vậy nên đôi khi nhớ lại, mình vẫn cảm thấy hơi hối hận vì đã không đủ dũng cảm để đứng lên bênh vực bạn ấy.
Qua nhiều năm, mình không còn liên lạc với người bạn ấy nữa, song mình mong là người bạn ấy có thể cảm thấy yêu thương và tự hào về mẹ của mình nhiều hơn, cũng như không còn gặp phải những trường hợp bị phân biệt hoặc kỳ thị như thế nữa. Mình biết rằng xã hội vẫn còn những định kiến nhất định, nhưng mình thấy xung quanh mình, mọi người dần nhận ra tầm quan trọng của những người phụ nữ giúp việc.
Ví dụ như vợ chồng của chị họ mình, cả hai đều là cấp quản lý và công việc rất bận rộn, do vậy họ thường xuyên tìm đến các dịch vụ dọn dẹp nhà, chăm trẻ và bố mẹ lớn tuổi, thỉnh thoảng là đi chợ và nấu ăn hộ. Vợ chồng chị họ mình cũng rất trân trọng những chị đến làm việc cho họ, đối với họ, những chị ấy giống như đang cung cấp một dịch vụ giống như nhiều công việc khác, thế nên họ cũng dành nhiều sự tôn trọng đối với các chị ấy.
Chị Thuỷ Tiên, một Tasker làm việc bTaskee, mới đây đã có những chia sẻ chân thật với chúng mình về công việc của chị ấy. Chị ấy nói rằng chị ấy tìm thấy niềm vui và giá trị công việc cho nhiều người phụ nữ khác. Khi khách hàng trở về sau một ngày làm việc mệt mỏi, nhà cửa đã được dọn dẹp sạch sẽ cùng với mâm cơm nóng hổi, họ có nhiều thời gian hơn để tập trung vào những điều quan trọng và điều đó đã mang lại niềm vui cho chị Tiên. Đổi lại, chị Tiên cũng nhận được những lời cảm ơn và khen ngợi chân thành từ khách hàng, từ đó có thêm động lực để tiếp tục làm việc tốt hơn.
Nghe được những chia sẻ của chị Tiên, mình cũng cảm thấy vui và nhẹ lòng hơn khi công sức của họ bỏ ra đã được công nhận, trong khi những người phụ nữ thành thị bận rộn có thể thoát khỏi gánh nặng phải “giỏi việc nước, đảm việc nhà”.
Phần 2: Nhìn nhận đúng về công việc dọn dẹp nhà cửa, cũng là khẳng định lại vị thế của phụ nữ trong bối cảnh hiện đại
Bạn biết không? Mình nhận ra việc những chị giúp việc thoát khỏi định kiến tiêu cực trong xã hội thật ra còn mang lại nhiều lợi ích hơn nữa, đặc biệt là đối với phái nữ chúng mình đó.
Ắt hẳn bạn cũng biết, trước đây, phụ nữ và công việc nhà thường bị đánh giá thấp và không được nhìn nhận một cách đúng đắn. Sau này, vị thế của phụ nữ trong xã hội được cải thiện, nhưng lúc này xã hội chỉ tôn vinh những người phụ nữ thành đạt trong sự nghiệp, chẳng hạn như làm lãnh đạo, quản lý hay khởi nghiệp. Những người phụ nữ yêu thích công việc nội trợ vẫn gánh chịu định kiến và công sức họ vẫn bị phủ nhận so với các công việc khác.
Mình vẫn còn nhớ một câu chuyện xảy ra ở công ty đầu tiên mà mình đi làm. Hôm đó là buổi tiệc chia tay một người chị đồng nghiệp. Mình vẫn còn nhớ rằng chị ấy xin nghỉ việc do mới lấy chồng và chị ấy quyết định sẽ không làm việc nữa, mà sẽ tập trung hoàn toàn vào công việc nội trợ, chăm sóc chồng con.
Không khí buổi chia tay hôm đó lẽ ra sẽ rất thoải mái và vui vẻ, nếu như không có vài người bày tỏ một vài quan điểm, mà theo mình là không được tinh tế lắm. Có một vài chị bày tỏ sự tiếc nuối rằng vì sao lại bỏ dở sự nghiệp đang còn nhiều tiềm năng phát triển. Một anh khác lại nói với sắc thái hơi mỉa mai kiểu như em như vậy là sướng rồi, không phải làm việc nữa. Nói thật, cả hai nhận định này, mình đều thấy rất kỳ vì đều đánh giá thấp tầm quan trọng của công việc nhà cửa, cũng như vai trò của phụ nữ trong gia đình.
Là một người ở xa quê và làm việc ở thành phố lớn, mình nhận ra rằng những công việc nhà không tên chẳng hề dễ dàng như nhiều người vẫn nghĩ. Ngày trước, khi vẫn còn sống cùng gia đình, mình chỉ biết nhận sự chăm sóc của bố mẹ mà không hề biết được việc chăm sóc ngôi nhà đòi hỏi nhiều công sức đến thế nào.
Vì thế, khi công việc dọn dẹp, nấu ăn, trông trẻ dần được công nhận hơn, mình hy vọng rằng những nỗ lực và công sức của phụ nữ đối với công việc chăm sóc nhà cửa cũng được coi trọng hơn.
Kết
Cuối cùng, nhân dịp Quốc tế Lao động của Người giúp việc, mình hy vọng rằng những người phụ nữ đảm đương các “công việc không tên” trong hàng triệu ngôi nhà trên thế giới sẽ có được sự công nhận tương xứng, thay vì bị xem nhẹ như trong quá khứ.
Một Tasker khác là chị Thu Hồng đã chia sẻ rằng dù công việc vất vả và có lúc chị cảm thấy rất mệt mỏi, chị vẫn rất vui vì bản thân đã có thể trang trải cuộc sống, lo lắng chu toàn cho con cái bằng đôi bàn tay của chính mình. Đó cũng là minh chứng cho thấy công việc chăm sóc gia đình tại Việt Nam đang dần được coi trọng hơn so với nhiều năm trước.
Danh sách các tập đã được phát hành:
